Poprzez przekonania rodzice widzą świat wokół siebie i kształtują przekonania dziecka o sobie, świecie, innych ludziach i przyszłości. Dlatego kluczowe jest, aby mieć świadomość owych przekonań, pielęgnować te pozytywne i pracować nad sobą jeśli przekonania byłyby negatywne. Model poznawczy mówi, że myśli automatyczne i ich konsekwencje w postaci przeżywanych emocji, doznań fizjologicznych czy też zachowań u dorosłego człowieka, wynikają z zapisanych w naszym umyśle głębszych treści poznawczych: kluczowych przekonań i przekonań pośredniczących (Beck, 1964). Interpretacja zdarzeń życiowych odbywa się ze względu na przekonania kluczowe i pośredniczące, jakie nabyliśmy w procesie rozwoju.
Kluczowe przekonania pozwalają nam rozpoznać znaczenie danej sytuacji (czyli mówią nam „co” się dzieje), zaś przekonania pośredniczące mówią o tym, „jak” w związku z tym postępować. Przekonania kluczowe są to podstawowe przekonania o sobie i innych ludziach. Przykładem może być przekonanie „jestem słaby”, „jestem gorszy”, „ludzie krzywdzą” lub też pozytywne „jestem odważny”. „jestem silny”, „jestem pewny siebie”, „ludzie chętnie pomagają”, „świat jest pełen ciekawych przygód”. Przekonania kluczowe są najmocniej zakorzenione w systemie poznawczym. Przekonania pośredniczące z kolei wynikają bezpośrednio z kluczowych przekonań i stanowią zbiór reguł na życie. Można na nie patrzeć również jako na zestaw instrukcji i zasad nadających sens naszym doświadczeniom. Jeśli wyobrazimy sobie, że nasze życie to droga, na której się znajdujemy, wtedy nasze kluczowe przekonania powiedzą nam, jakiej jest ona jakości, czy są w niej dziury oraz jakich innych uczestników ruchu możemy na niej spotkać. Przekonania pośredniczące to drogowskazy i znaki na tej drodze. Będą one informować nas o możliwych kierunkach podróży, ale również będą nakazywały, żeby zwolnić, będą informowały o pierwszeństwie bądź o konieczności ustąpienia, będą też zakazywały wjazdu w pewne miejsca. W obrębie przekonań pośredniczących możemy wyróżnić POSTAWY, ZASADY i ZAŁOŻENIA.
- POSTAWY reprezentują nasze nastawienie wobec jakiejś kategorii zdarzeń. Przykłady postaw to: „strasznie jest być samotnym”;, „dobrze jest być lubianym”;.
- ZAŁOŻENIA mają postać stwierdzeń warunkowych zbudowanych na zasadzie „jeżeli…, to”; i przede wszystkim to one zawierają w sobie instrukcję postępowania. Często też w ich treść wkomponowane są treści zawarte w kluczowych przekonaniach.
- ZASADY mówią o tym, co w wyniku posiadanych założeń należy robić czy też czego unikać.
Warto zbadać, jakie postawy założenia i zasady nabyliśmy w procesie rozwoju, edukacji i wychowania. Czy brzmią one pozytywnie czy raczej negatywnie i jaki wpływ wywierają na nasze życie. Jeśli są dysfunkcjonalne warto sobie je uświadomić i zmienić na pozytywne, aby dobrze zaopiekować się sobą i swoim dzieckiem. Np. Joasia, mama 4 – letniej Klaudii próbując zbadać swoje przekonania odkrywa, że jej przekonaniem o sobie brzmi „jestem gorsza od innych”, w persektywie czasu również jej dziecko nabywa podobnego przekonania o sobie „jestem gorsza od innych” więc niechętnie angażuje się w trudne zadania bojąc się, prównań z innymi i towarzyszącemu przekonaniu o własnej niedoskonałości. Z kolei Kasia mama 6 – letniej Natalii, znalazła w sobie przekonanie „jestem odważna”, córka, dorastając u jej boku również zdobyła podobne przekonanie o sobie, które warto pielęgnować, często na placu zabaw mówi „mamo, chciałabym podejść do tych dzieci i zapytać jak mają na imię i czy chcą ze mną zjechać ze zjeżdżalnie do basenu”.
